Skip to content Skip to main navigation Skip to footer

Historia Grzybowej Góry od pradawnych dziejów

  • 14.06.2022

Grzybowa Góra to wieś o zabudowie ulicowej, położona w południowo-zachodniej części Przedgórza Iłżeckiego. Najwyższe wzniesienie o wysokości 252,8 m n. p. m. zwane jest Górą Dworską. Zarówno Góra Dworska, jak również żwiry i piaski na terenie miejscowości to twory pochodzące sprzed czoła partii lodowca ze zlodowacenia środkowopolskiego. Spływająca woda z lodowca sortowała porwany materiał, wpływając do istniejącej rzeki Kamienna. Rekonesans powierzchniowy tego ciekawego regionu archeologicznego oraz regularne badania wykopaliskowe, szczególnie na wydmowych skupiskach w Grzybowej Górze i w bezpośredniej okolicy umożliwiły odtworzenie pradziejów tej okolicy.

Pradawne dzieje

Szczególne zasługi w badaniach okolicy Grzybowej Góry wniósł prof. UW – członek PAN Stefan Krakowski, współodkrywca kopalni krzemienia w Krzemionkach Opatowskich. Wprowadził on dla badanego obszaru obejmującego tereny nadrzeczne w Grzybowej Górze nazwę „Rydno”. Na podstawie prowadzonych wykopalisk archeologicznych ustalono rozwój osadnictwa na terenie „Rydna” i Grzybowej Góry.

Z działalnością człowieka na tutejszym terenie pierwszy raz spotykamy się ok. 60-40.000 lat p.n.e. w okresie miedzy zlodowaceniami. W tym czasie ziemię te zamieszkiwał człowiek wędrowny, myśliwy i prymitywny neandertalczyk. Korzystał z narzędzi prostych, takich jak maczugi i kije. Żył w plemionach, opiekował się słabszymi i starszymi. Polował gromadnie zapędzając zwierzęta w pułapki i tam je uśmiercając. W tym okresie żył tu mamut, jeleń olbrzymi.

Po tym czasie nastąpiła długa przerwa wywołana silnym ochłodzeniem klimatu. Spowodowało ono pokrycie terenu pustynią arktyczną.

Około 11.000 lat p.n.e. następuje złagodzenie klimatu i ponownie wracają ludzie. Ich wygląd nie różni się od ludzi współczesnych. Trudnią się myślistwem i rybołówstwem. Polują na tury, żubry, konie tarpany, niedźwiedzie brunatne oraz zwierzęta polarne, takie jak renifery, woły piżmowe, lisy polarne. Ubierają się w skóry podobnie jak dzisiejsi Eskimosi i Lapończycy, a mieszkają w szałasach o konstrukcji żerdziowej, okrągłej. Do ich budowy wykorzystywano wnęki, jamy i zagłębienia. Obozowiska zakładano na skrajach rzek, jezior. W tym czasie na miejscu obecnej Babicy, Babiczki i Pastwiska powstaje jezioro. Człowiek pierwotny posługuje się narzędziami wykonanymi z krzemienia kopanego na miejscu, kości, rogów – głównie renifera.

Ważnym elementem przyciągającym tu ludzi był czerwony barwnik – hematyt (czerwień żelazowa). Sproszkowany, stosowany był w obrzędach religijnych, w magii myśliwskiej. Nadto sprowadzano tu krzemień z pobliskich złóż opatowskich. Na owe czasy „Rydno” stanowiło olbrzymi ośrodek górniczo – przetwórczo – handlowy. Rzeka Kamienna, lekkie gleby, wydmy i lasy stwarzały dogodne warunki do osadnictwa. Wyroby z „Rydna” spotykamy na terenie całej Polski. Na terenie „Rydna” zbiegały się szlaki handlowe z Pomorza do Kijowa (szlak czarnomorski) i szlak bursztynowy do Morza Śródziemnego, a później trakt warszawsko-krakowski.

W okresie 9.000 do 8.000 p.n.e. występuje ponowne wychłodzenie klimatu. Następuje stepowienie terenu. Usychają lasy. Martwe ulegają pożarom. Wraca tundra. Na tutejszy teren ponownie wraca ludność z północy, a obecna odpływa na południe. Jałowa gleba ulega erozji. Powstają wydmy piaszczyste.

Od 8.000 lat p.n.e. nastąpiło ponowne ocieplenie klimatu. Tundra zostaje wyparta przez lasy sosnowe i dębowe. Nad rzekami rośnie olcha i wierzba. Ludność koczownicza wraz z reniferami odchodzi na północ. Rozpoczyna się proces zarastania jezior w Babicy, Babiczce i Pastwisku. Na tereny te przybywają nowi osadnicy, ludy z Europy Zachodniej. Utrzymują się z myślistwa, rybołówstwa, zbieractwa i płodów rolnych. Od południa, z Czech, Węgier, Słowacji napływa ludność rolnicza. Myśliwi korzystają już z łuków, strzał, oszczepów i siekier krzemiennych. Ryby łowią ościeniem. Zaczyna się uprawa prosa, żyta, jęczmienia. Hoduje się owce, kozy, świnie, bydło. Wykorzystuje się naczynia gliniane. Szałasy są już większe, a wewnątrz pali się ognisko.

Około 1000 lat p.n.e. zaczęto wykorzystywać rudę żelaza. Żelazo uzyskiwano w prymitywnych piecach zwanych „dymarkami”. Zalążki stałego osadnictwa występują na tym terenie od epoki rzymskiej (IV-III w p. n.e.). Dawne tradycje osadnicze utrzymały się również we wczesnym średniowieczu.

Średniowiecze

Ważnym czynnikiem przyczyniającym się do powstania miejscowości Grzybowa Góra było sprowadzenie do Wąchocka z miejscowości Marimond we Francji w 1179 r. zakonu Cystersów przez biskupa krakowskiego Gedeona. W dniu 29.05.1308 r. zakonnicy uzyskali przywilej od króla Władysława Łokietka na założenie (lokatę) nowych wsi na prawie magdeburskim. Prawo to gwarantowało swobody osadnicze, wolność osobistą, samorząd wiejski i inne. Zostaje założona miejscowość Grzybowa Góra, Jagodne i część Gadki.

Kronikarz Jak Długosz w swych kronikach początkowo wymienia wieś Grzybów, zmienioną później przez dopisanie słowa „góra” na „Grzybowa Góra”. Prawdopodobnie założycielem wsi był administrator klasztoru w Lisowie – Lasek i nazwa przejściowa mogła brzmieć „Laskowa Wola” (zapisek z 1389).

Grzybowa Góra – Laskowa Wola, wieś położona w parafii kościoła z Mirca, własność jej należy do klasztoru wąchockiego. Stało w niej 2 łany kmiecie albo 4, każdy płaci rocznie 1 wiardunek, 30 jaj, 2 koguty, sery, powabem, pracę, także osep, także karczma, także zagrodnicy, sołtys czyni serwituty dla klasztoru. Także wszystkie role płaca i odprowadzają dziesięcinę snopową dla klasztoru wąchockiego, której wartość ocenia się do dwóch żywień. Graniczy z Jagodnem, Gadką, Skarżyskiem, Parszowem i Zbijowem.

Zwyczajowo wymienione wyżej powinności oddawano raz w roku w dniu 11 XI – „na św. Marcina”. W Grzybowej Górze istniał przywilej sołectwa. Oznacza to, iż klasztor wystarał się o nadanie prawa niemieckiego dla Grzybowej Góry. Wieś należała do parafii Mirzec. Parafia Mirzec należała do powiatu radomskiego.

Kolejna wzmianka o Grzybowej Górze pochodzi ze spisu poborowego powiatu radomskiego z 1508 roku. W tym spisie wieś zapisano jako „Goru Grzybowa”. W 1569 roku była to nadal mała wieś zagubiona pośród lasów. W Grzybowej Górze (Góra Grabowa) mieszkało 2 zagrodników a obszar wsi wynosił 4 łany ziemi. W Grzybowej Górze istniał folwark klasztorny, który był jednak dzierżawiony okolicznej szlachcie.

Najstarszy spis ludności Grzybowej Góry z dnia 12.01.1639 r. wymienia inwentarz:

Inwentarz wójtostwa w Grzybowej Górze, dzierżawca Kacper Lipski, chorąży sochaczewski. Naprzód wszystko siedlisko, w tym siedlisku obora, przy oborze gumno, stodół dwie nowo zbudowane, spichlerz nowo zbudowany, dwór. Wieś Grzybowa Góra kmieci w niej 5, powinność kmiecia, robią 5 dni w tydzień jako inny wsiach. Czynszu dają po groszy 32 z roli całej, jajco 10, kapona 1, konopi, kit półtory.

Kmiecie grzybowscy:

Grzybowski na całej roli wołów ma dwa, a dwa mu zdechło.
Szcześniak wołów cztery, dom dobry ale dach zły.
Jedynak wołów cztery, dom stary.
Sobek ma wołów cztery, dom stary.
Derlatka ma wołów cztery, dom nowo zbudowany.
Mech ma wołów cztery, komorę nowo zbudowaną,
izbę nowymi deszczółkami pobitą.
Klimek ma wołów dwa, izbę nowo zbudowaną.
Piłat ma wołów cztery, dom nowo zbudowany.
Wójt ma wołów cztery, dom bardzo zły, niegodny naprawy.
Zagrodnicy, powinność ich robią 3 dni pieszo, czynszu po groszy 6.
Mroczek wołów ma dwa, dom nowo zbudowany.
Walenty wołów ma dwa, dom nowo zbudowany.
Krasy wołów nie ma, dom nowo zbudowany.
Świder komorom mieszka bo dom spalił się pięć lat temu.
Chałupnicy, robią dwa dni w tydzień, czynszu po 3 grosze, więcej nic.
Karczmarz nowo zbudowany, powinność jego dworskie piwo robić. Sadzawka nowo wykopana, karasiami narybiona. Stawu u boru nowo wykopany, grobla palami obita. Młynik rozebrany i zwieziony chłopu Świdrowi na chałupę”.

Kapliczka w Grzybowej Górze – fot. Marcin Witkowski CC BY-SA 3.0

Czasy nowożytne

W 1667 r. Grzybowa Góra liczyła 12 domów, a Jagodne – 18, Świerczek – 4, Lipowe Pole – 8, Gadka – 19. 10 maja 1672 r. administrator opactwa cystersów w Wąchocku Tomasz Leżański oddaje w dożywocie dzierżawę wsi Grzybowa Góra – t.j. wójtostwo Wojciechowi Szubińskiemu, swemu koniuszemu.

Według spisu 1776 r. Grzybowa Góra liczy 19 domów. Według spisu kościelnego z 1787 rok we wsi mieszkało 141 osób.

W latach 1815 – 1817 w całej Europie panowała epidemia duru plamistego. Epidemia dotarła też do Grzybowej Góry. Zmarłych chowano na wydzielonym cmentarzu.

W roku 1818 na okres trzech lat wydzierżawia wieś Franciszek Sztorc.

W 1819 r. następuje kasacja opactwa Wąchock. Zakonnikom nakazano odejść do Jędrzejowa. Wszelkie dokumenty zostają wywiezione i zgubione przez Rosjan. Kasata zakonu wprowadziła kryzys w ustabilizowanej gospodarce. Cystersi byli dobrymi gospodarzami i przyczynili się do wzrostu gospodarczego tworząc podwaliny staropolskiego okręgu przemysłowego. Dobra zakonu przeszły na własność Komisji Skarbu Królestwa Polskiego.

Według „Tabeli Miast i Wsi Królestwa Polskiego” z 1827 roku w Grzybowej Górze mieszkało 204 mieszkańców w 30 domach. Ksiądz Siarczyński opisując powiat radomski, Grzybową Górę określił jako wieś posiadającą „…grunty równe, urodzajne, częścią piaszczyste, za lasem młyn”.

W wydanym w 1880 r. „Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów Słowiańskich” znajduje się adnotacja:

Grzybowa Góra, wieś i folwark, majorat powiat Iłżecki, gmina Skarżysko Kościelne parafii Mirzec. W 1827 r. było tu 30 domów i 204 mężczyzn i Trzy lata później liczy 49 domów i 293 mężczyzn i kobiet. Posiada 355 ziemi dworskiej i 687 mórg ziemi włościańskiej.

Okres Powstania Styczniowego

Na podstawie zachowanych map t.j. Planu Zbiorowego Urządzenia Dóbr Suprymowanych Grzybowa Góra w Guberni Radomskiej, Powiecie Opatowskim Okręgu Opoczyńskim Położonej z roku 1858 zachowana jest historia zabudowy wsi. Była to wieś o zabudowie kolistej składająca się z dworu i 26 zabudowań. Miała dwie ulice i zawarta była między obecnymi posesjami od 70 do 123.

Na mapie tej w 1862 roku naniesiono planowane drogi pod przyszłą zabudowę wsi tak zwanej ulicówki wg wzoru ruskiego. Drogi w linii prostej krzyżowały się koło obecnej strażnicy OSP i prowadziły na wschód do Mirca, na zachód do Skarżyska Książęcego, na północ do Szydłowca, na południe do Nowego Młyna. Od skrzyżowania do Jagodnego w linii prostej planowana była droga na Posadaj.

W czasach Powstania Styczniowego okoliczne lasy stały się miejscem schronienia powstańców, miejscem licznych bitew i potyczek.

Według statystyk z lat 1862 – 1864 zgony w okolicznych parafiach kształtowały się następująco:

Parafia186218631864
Mirzec959884
Skarżysko Kościelne10718964

Z tego zestawienia wynika, że w Parafii Skarżysko Kościelne w 1863 roku liczba zgonów przewyższyła normę.

Rok 1864 przyniósł ogromne zmiany na polskiej wsi. Na mocy Ukazu Carskiego dokonano uwłaszczenia chłopów. Komisja do spraw włościańskich przy Ustawodawczym Komitecie Centralnym dokonała parcelacji 648 mórg, jednego pręta ziemi uprawnej, a nieużytki w ilości 39 mórg i 38 prętów przekazała w użytkowanie wspólnoty wiejskiej. Pod dokumentem podpisali się członkowie komisji – Senator J. Sołowiew, członkowie: W. Złozierski, M. Gorłow i kancelista Jakowlew.

Według dokumentów poszczególni mieszkańcy otrzymali włoście:

  • Grzyb Urban – 29 mórg i 124 pręty,
  • Gładyszewski Jan – 13 mórg i 19 prętów,
  • Gładyszewski Antoni – 13 mórg i 19 prętów,
  • Piątak Adam – 30 mórg i 74 pręty,
  • Gładyszewski Antoni – 15 mórg i 53 pręty,
  • Płusa Wincenty – 15 mórg i 26 prętów,
  • Mech Kazimierz – 15 mórg i 26 prętów,
  • Ciok Józef – 15 mórg i 10 prętów,
  • Piętak Adam – 14 mórg i 296 prętów,
  • Piętak Wojciech – 14 mórg i 276 prętów,
  • Piętak Ignacy – 14 mórg i 256 prętów,
  • Błach Ignacy – 14 mórg i 240 prętów,
  • Błach Piotr – 14 mórg i 235 prętów,
  • Piętak Piotr – 14 mórg i 52 pręty,
  • Feldman Mendel – 14 mórg i 20 prętów,
  • Płusa Florian – 13 mórg i 286 prętów,
  • Piętak Gabriel – 14 mórg i 6 prętów,
  • Piętak Ignacy – 7 mórg i 123 pręty,
  • Piątak Wojciech – 7 mórg i 123 pręty,
  • Gładszy Szymon – 14 mórg i 270 prętów,
  • Płusa Ignacy – 14 mórg i 156 prętów,
  • Piątak Paweł – 17 mórg i 270 prętów,
  • Miernik Stanisław – 37 mórg i 258 prętów,
  • Mech Paweł – 17 mórg i 230 prętów,
  • Płusa Maciej – 15 mórg i 185 prętów,
  • Płusa Walenty – 15 mórg i 185 prętów,
  • Gałek Józef- 15 mórg i 165 prętów,
  • Płusa Adam – 15 mórg i 165 prętów,
  • Piętak Onufry – 15 mórg i 165 prętów,
  • Piętak Mikołaj – 15 mórg i 165 prętów,
  • Piętak Franciszek – 15 mórg i 172 pręty,
  • Piętak Bartłomiej – 15 mórg i 136 prętów,
  • Bilski Stanisław – 15 mórg i 156 prętów,
  • Piętak Jakub – 15 morgi 136 prętów,
  • Błach Paweł – 17 mórg i 150 prętów,
  • Błach Franciszek – 18 mórg i 273 pręty,
  • Błach Celestyn – 10 mórg i 53 pręty,
  • Błach Marianna – 10 mórg i 53 pręty,
  • Piętak Paweł – 2 morgi i 120 prętów,
  • Zdzioch Józef- 2 morgi i 14 prętów,
  • Piętak Ignacy 1-2 morgi i 58 prętów.

Nadto wydzielono wspólnoty gruntowe wsi:

  • Pastwisko – 52 morgi i 159 prętów,
  • Kuźnia – 2 morgi i 20 prętów,
  • Glinianki (później Kółko Rolnicze) – l morga i 50 prętów,
  • Cmentarz – 150 prętów.

Mieszkańcy i pozostałość folwarku została włączona do nowo utworzonej Gminy Skarżysko Kościelne.

Znaczny rozwój miejscowości dokonuje się po roku 1885 tj. budowie kolei żelaznej Koluszki – Ostrowiec Świętokrzyski przez Grzybową Górę (Babicę). Powstaje szereg zakładów przemysłowych na terenie pobliskiego Skarżyska, gdzie miejscowa ludność znajduje zatrudnienie.

Przed I Wojną Światową Grzybowa Góra liczy 59 domów. W miejscowości był wiatrak własności Adama Gładysia, w tym młyn wodny Pijanowskiego oraz kuźnica produkująca gwoździe kute prowadzona przez Gabriela Piętaka. Kuźnia była usytuowana przy trakcie Jagodne – Ustów (w odległości około 100 metrów na południe od straży OSP).

W Grzybowej Górze krzyżowały się dwa trakty tzw. Bziński i Szdłowiecki tj. od Iłży przez Mirzec na Bzin Skarżyski oraz Wąchock – Szydłowiec. Skrzyżowanie to miało miejsce w okolicy obecnego skrzyżowania ulicy Spokojnej i Świętokrzyskiej. Trakt Szydłowiecki to przedłużenie drogi od Wąchocka w kierunku lasu na tzw. „obrazik”. Pozostałością traktu „bzińskiego” jest dróżka graniczna za boiskiem szkolnym.

Ważną inwestycją na terenie wsi było wykopanie czterech studni. Studnie były obłożone kamieniem i dawały wodę mieszkańcom, podróżnym i wojsku. Do chwili obecnej funkcjonują trzy studnie i pobierana jest z nich woda. Studnia czwarta na małej Grzybowej Górze została zasypana. W wykopanych studniach wskazanych przez różdżkarza jest zawsze dostatek dobrej wody pitnej.

Początek XX wieku

W 1905 r. następuje aukcja majątku dworskiego. Żyjący właściciel Leszczyński prowadził hulaszczy tryb życia. Był to człowiek wysoki i sam sobie zarzucał na plecy worek ze 100 kg zboża. Od Żydów brał pieniądze pod zastaw majątku. Część gruntów wykupili miejscowi chłopi (spłata rat przez 50 lat. Nowy Młyn kupił mieszkaniec Skarżyska – Kufel, później odsprzedał Pijanowskim. „Węzłówkę” około 60 mórg kupił Rokita z Jagodnego przelicytowując Żydów. Dwór po licytacji podpalił jeden z mieszkańców, prawdopodobnie Płusa, z powodu zakazu łowienia ryb w sadzawce. Leszczyński po licytacji tułał się po okolicy jako żebrak prosząc o jałmużnę.

W 1905 roku przez Skarżysko i okolicę przeszła fala rewolucyjna, w której brali udział m.in. robotnicy z Grzybowej Góry. Podczas pochodu na ulicy Przechodniej w Skarżysku Kamiennej zostali zaatakowani przez kozaków. Zginęło wtedy 32 robotników, a około 100 było rannych.

I wojna światowa

W czasie I wojny światowej w 1915 r. od strony południowej Grzybowej Góry ukształtował się front austriacko – rosyjski. W skutek ostrzału przez artylerię austriacką spłonęła część wsi od wiatraka Gładysia do Płusy Bolesława. Mieszkańcy pamiętają epizod z tej wojny, kiedy to w czasie zwiadu konnego z Nowego Młyna, ojciec i dwóch synów Kozaków zostali ostrzelani i zabici. Poległych w czasie tej wojny oficerów 6-8 Ruskich pochowano na miejscu obecnej figurki wybudowanej przez Płusów. Oficerowie mieli kamienne tablice nagrobne. Zostali ekshumowani w 1935 roku do ZSRR. Szeregowych chowano na cmentarzu dla choleryków. W miejscu przebiegania linii okopów, jeszcze w latach 50-tych XX wieku młodzież pasąc krowy wygrzebywała w tym miejscu łuski po nabojach.

Dwudziestolecie międzywojenne

Po I wojnie światowej w chwili odzyskania niepodległości na terenie Grzybowej Góry rodzi się silny ruch chłopski. To na apel przywódcy chłopów Wincentego Witosa zaciągają się do wojska marszałka Piłsudskiego w obronie niepodległości przed bolszewikami.

W walkach z bolszewikami brali udział mieszkańcy: Stanisław Piętak „Baczysty” – ułan, Antoni Gładyś – sanitariusz, Jan Płusa, Józef Młudzinski, Leonard Gładyś, Jan Gałek – odznaczony krzyżem Virtuti Militari kl V. W wojnie tej polegli Daniel i Bronisław Piętakowie.

W 1927 r. Grzybowa Góra Duża odłącza się od parafii Św. Leonarda w Mircu i przyłącza do parafii Św. Trójcy w Skarżysku Kościelnym. W okresie międzywojennym na terenie wsi jest wiatrak własności braci Gładysiów: Józefa, Jana i Władysława. Ten ostatni prowadzi warsztat stolarski. Młyn wodny prowadzili Pijanowscy. Kuźnie prowadzili Joachim Grzmil, Płusa Bolesław, Płusa Walenty, Jacenty Płusa. Dachówkę produkowali bracia Stanisław i Władysław Gładysiowie oraz Władysław Płusa. Sklep i masarnię prowadzili Józef Gładyś i Melchior Błach. Sklep z wódką prowadził Jan Gałek. Antoni Gładyś miał dwa sklepy: jeden w Grzybowej Górze, a drugi w Skarżysku Kościelnym. W 1934 roku z inicjatywy mieszkańców wsi, a szczególnie Stanisława Piętaka i Władysława Gładysia założono Ochotniczą Straż Pożarną.

Droga bita była budowana w 1935 roku. Zbudowano ją do Ludwika Cioka, dalej była droga polna. Dokończono ją po II wojnie światowej. Pierwszy asfalt położono w latach 60. W roku 1935 podłączono do miejscowości jedną fazę elektryki do posesji Bolesława Płusy. W czasie wojny Niemcy poprowadzili elektryczność do Jagodzińskiej drogi i założyli „siłę”. Pełną elektryfikacje wsi wykonano w 1947 roku. W tym samym roku pojawiły się w Grzybowej Górze tzw. „kołchoźniki”, czyli odbiorniki przewodowe z jedną stacją nadawczą – rządową.

II wojna światowa

W czasie okupacji na terenie miejscowości działała placówka Armii Krajowej „Wrzos” założona przez leśniczego Maczugę z Gadki. W 1942 roku, prawdopodobnie za czyny kryminalne, we własnym obejściu zostaje zabity Władysław Chebdziński. W 1942 roku okupant zabija żonę Henryka Kuperszmita, partyzanta z oddziału „Szarego” – Annę Dolęgę wraz z 2 letnia córką. W tym samym roku w lipcu przez partyzantów placówki „Wrzos” wysadzony zostaje pociąg na przystanku w Grzybowej Górze. W 1943 roku zostaje rozstrzelany przez partyzantów Koryciński podejrzany o współprace z okupantem. W 1944 roku na stacji PKP spalono wagon pocztowy wiozący paczki na front. Wysadzono most kolejowy pod „węzkiem”. Po świętach Bożego Narodzenia 1944 roku Niemcy przymusowo wywieźli na roboty około 40 osób. Część z nich należała do kompani „Młot” z oddziału Szarego. W czasie bombardowania Wrocławia 10 lutego 1945 roku na placu Grunwaldzkim zginęli mieszkańcy Grzybowej Góry: Kazimierz Dolega, Henryk Płusa, Kazimierz Gładyś, Stefan Gładyś, Bolesław Borej. Pochowani zostali we wspólnym grobie na cmentarzu Świętej Rodziny we Wrocławiu – Sępolnie.

II wojna światowa dotarła do Grzybowej Góry w dniu 7 września 1939 r. Niemcy nadciągali od strony Wąchocka. Z dworskiej góry ostrzelali wieś i uciekinierów. Rozbili wojskową kuchnię polową. Zginął jeden żołnierz i kobieta uciekinier. Zostali pochowani pod krzyżem na posesji Macieja Gładysia. Po wojnie 1949 roku zostali ekshumowani na cmentarz w Skarżysku Kościelnym. Spaliła się stodoła Antoniego Wiatra.

Okres powojenny

Po II wojnie światowej mieszkańcy Grzybowej Góry znajdują pracę w zakładach na terenie Starachowic i Skarżyska-Kamiennej. Od 1946 roku istnieje stacja PKP, z której korzysta około 1000 osób z okolicznych miejscowości.

Remiza Ochotniczej Straży Pożarnej w Grzybowej Górze – fot. Marcin Witkowski CC BY-SA 3.0

Mieszkańcy Grzybowej Góry trudnili się również rzemiosłem:

  • produkcja dachówek – Władysław Płusa, Stanisław Gładyś, Władysław Sieczka, Lucjan Gładyś
  • kowalstwo i produkcja pilników – Bracia Józef i Kazimierz Grzmilowie
  • murarstwo – Henryk Piętak
  • stolarstwo – Władysław Gładyś.

W 1966 roku w Grzybowej Górze wybuchł pożar, który strawił około 50 zabudowań – od domu Władysława Błacha do zabudowań Bolesława Płusy.