Kategoria

Wchodzące niegdyś w skład folwarcznego kompleksu browary w wie­ku XIX za­czę­ły ustępować gorzelniom, wyparte z wiejskiego kra­jo­bra­zu przez dy­na­micz­nie rozwijające się miejskie browarnictwo. Ale i w samej produkcji wód­ki zaczęły w tym okresie zachodzić wyraźne zmiany.

W zimie zaczynano młockę zboża, trwającą nieraz i do wiosny. W XIX wieku posługiwano się jeszcze cepami, młócąc ziarno na boisku czy klepisku, czyli wydzielonym w stodole pomieszczeniu, które musiało być odpowiednio przygotowane.

Rozmaitość odmian ludowego ubioru jest tak duża, że trudno jest sprowadzić je wszystkie do wspólnego mianownika. Co więcej i w obrębie jednego i tego samego regionu widać duże zróżnicowanie i przenikanie się wpływów z sąsiednich okolic.

Zwolennicy tradycyjnego sierpa wskazywali, że przy jego użyciu ponosi się mniejsze straty, bowiem ścinając nim wiązkę zboża, przytrzymuje się ją wolną ręką, przez co mniej ziaren wysypuje się z kłosów na ziemię niż przy zastosowaniu kosy, tnącej łodygi nisko przy ziemi.

Pierwszym etapem uprawy roli jest orka, do której używano różnych narzędzi: socha, radło i pług. Przeorawszy ziemię sochą lub pługiem stosowano radło, orząc glebę w poprzek skib. W ten sposób spulchniano ziemię i niszczono chwasty.

Brak właściwej opieki medycznej na wsi wiązał się z dużą śmier­tel­no­ścią noworodków oraz realnym zagrożeniem dla zdrowia ro­dzą­cych kobiet. Noworodkom poświęcano niewiele uwagi, podobnie było z niemowlętami, które zazwyczaj niańczyło starsze ro­dzeń­stwo.

Podobnie jak i dziś obchody Wielkanocy rozpoczynały się w Niedzielę Palmową. Wszyscy nieśli w ten dzień do kościoła palemki z odpowiednio przystrojonych wierzbowych bazi, które chowano za świętym obrazem, by strzegły domostwa od złego.

Noc wigilijna była dla mieszkańców wsi czasem niezwykłym, gdy cały świat, wszystkie ziemskie i pozaziemskie byty jednoczyły się w oczekiwaniu narodzin Pana. Szczególny był też cały dzień poprzedzający wieczerzę.

Wygląd chłopskiej chaty na ziemiach polskich zmieniał się w zależności od regionu i zamożności gospodarza. Do chaty przylegały za­bu­do­wa­nia gos­po­dar­skie. Częstą praktyką było stawianie stodoły w głębi zagrody, w oddaleniu od pozostałych zabudowań.

Czynnościom tradycyjnie przynależącym do mężczyzn przypisywano wyższą rangę – należały do nich zasadnicze roboty polowe, od orki po kośbę, kobietom natomiast pozostawiano te zajęcia, które wymagały bezpośredniego kontaktu z ziemią.